İthalat Mevzuatı

Doğal Mineralli Sular Hakkında Yönetmelik (01.12.2004 t. 25657 s. R.G.)

Sağlık Bakanlığından:

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

Kapsam

Termal ve hidromineral tesislerde tedavi edici amaçlar için kaynağında kullanılan mineralli ve tıbbi ürün niteliği taşıyan sulara bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.

Dayanak

Tanımlar

Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;

a) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,

g) Tesis izni: Doğal mineralli su işletmelerinin inşası için bu Yönetmelik uyarınca verilen izni,

ı) Otomatik makine: İmlahanede yer alan ve yıkama, doldurma ve kapaklama işlemlerini el değmeden otomatik olarak yapan makineyi,

j) Otomatik sistem: İşletmede üretimi yapılan ambalajın temizlenmesi, dolum ve kapaklanma işlemlerini el değmeden otomatik olarak uyum içinde yapan sistemi,

m) Kurul ön raporu: Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda doğal mineralli su kaynağı ve tesis yeri ile ilgili olarak Kurulca hazırlanan ilk raporu,

n) Kurul son raporu: Tesis izni aşamasında sunulan projelere ve bu Yönetmelik esaslarına göre doğal mineralli su tesisinin tamamının inşa edilip tamamlandığına dair Kurulca hazırlanan son raporu,

o) Komisyon: Avrupa Birliği Komisyonunu,

p) Üye ülke: Avrupa Birliği üyesi olan ülkeleri,

r) Üçüncü ülkeler: Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkeleri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Doğal Mineralli Suların Özellikleri

Genel Özellikler

Madde 5- Doğal mineralli sular aşağıda belirtilen genel özellikleri taşımalıdır:

a) Doğal mineralli suların muhteviyatına ilişkin parametre değerleri, 6 ncı maddede belirtilen sınırları aşmamalıdır.

c) Doğal mineralli suya karbondioksit dışında kimyasal maddeler ilave edilmez. İlave edilen karbondioksit, suyun doğal yapısını bozmamalıdır.

d) Doğal mineralli suya dolum esnasında doğal veya dışarıdan temin edilmiş sıhhi evsafı uygun karbondioksit katılabilir. Yapılan bu işlem suyun mikrobiyolojik özelliklerinde değişikliğe yol açmamalıdır. Böyle durumlarda doğal mineralli sular;

1) Ayırma işleminden ve şişelemeden sonraki karbondioksit miktarının suyun kaynağındaki ile aynı olması ya da suyun çıkartılması, ayrıştırılması ve şişelenmesi sırasında kaybolan karbondioksitin, kaynaktan elde edilen karbondioksit ile tamamlanarak sudaki karbondioksit miktarının kaynağındaki karbondioksit miktarına eşitlenmesi halinde “doğal karbondioksitli doğal mineralli su”,

2) Ayırma işleminden ve şişelemeden sonra doğal mineralli suların yalnızca kaynağındaki karbondioksit ile güçlendirilmesi halinde ve karbondioksit miktarının suyun kaynağındaki miktarından fazla olması durumunda “kaynağındaki karbondioksit ile zenginleştirilmiş doğal mineralli su”,

3) Ayırma işleminden ve şişelemeden sonra doğal mineralli suların kaynağından gelmeyen karbondioksit ile güçlendirilmesi halinde ve karbondioksit miktarının suyun kaynağındaki miktarından fazla olması durumunda “karbondioksit ile zenginleştirilmiş doğal mineralli su”,

şeklinde ifadelendirilir.

e) Doğal mineralli suların yapısından karbondioksitin ayrıştırılmak istenmesi halinde yalnızca fiziki yöntemler kullanılabilir. Fiziki yöntemlerle ayrıştırma işlemine tabi tutulan doğal mineralli sular “tamamen karbondioksitten arındırılmış” veya “kısmen karbondioksitten arındırılmış doğal mineralli su” şeklinde ifadelendirilir.

f) Doğal mineralli sulara, kendisine karakteristik özellik veren önemli elementlere ilişkin suyun kaynağındaki niteliğini değiştirmemek kaydıyla uygulanan muhtemelen oksijenlemeyi takiben demir ve kükürt gibi kalıcı olmayan elementlerin filtrasyon ve boşaltma yoluyla ayrıştırılması, ozonla zenginleştirilmiş hava kullanılarak demir, mangan, kükürt ve arseniğin ayrıştırılması ve tamamen fiziksel yollarla serbest karbondioksidin kısmen veya tamamen ayrıştırılması işlemleri dışında herhangi bir işlem uygulanmaması esastır. Ayırma işleminde zenginleştirilmiş ozonlu havanın kullanılması halinde 27 nci madde hükümleri uygulanır.

g) Doğal mineralli sulardan diğer su ve sulu içeceklerin üretimi de yapılabilir.

Kimyasal Özellikler

Madde 6- Doğal mineralli suların ihtiva edebilecekleri maddelerin üst sınır değerleri aşağıda gösterilen miktarları aşamaz. Bu maddede sayılan parametrelerden Ek-2 de

yer alanların analizi için Ek-2’deki tabloda belirtilen performans karakteristiklerine uyulur.

Parametre

Sembol

Bulunabilecek maksimum miktar mg/L

Antimon

(Sb)

0.005

Arsenik

(As)

0.01

Bakır

(Cu)

Baryum

(Ba)

Bor

(B)

(*)

Civa

(Hg)

0.001

Florür

(F)

5.0

Kadmiyum

(Cd)

0.003

Krom

(Cr)

0.05

Kurşun

(Pb)

0.01

Mangan

(Mn)

0.5

Nikel

(Ni)

0.02

Nitrat

(NO3)

Nitrit

(NO2)

0.1

Selenyum

(Se)

0.01

Siyanür

(CN)

0.07

Organik madde için sarf edilen oksijen miktarı

5.0

Pestisitler ve benzeri Maddeler

0.0001

Polisiklik aromatik Hidrokarbonlar

0.0002

(*): Maksimum limit 01 Ocak 2006 tarihinden sonra yayımlanacak olan Avrupa Birliği Gıda Mevzuatına göre tespit edilir. Bor parametresinin maksimum limiti tespit edilene kadar bu parametre yerine Borat (B2O3) parametresine bakılır ve bulunabilecek maksimum miktar 30 mg/L olarak aranır.

b) Anyon ve Katyonlar:

Anyonlar

Sembol

Bulunabilecek maksimum miktar mg/L

Florür

F-

5.0

Fosfat

PO4

Bikarbonat

HCO3

Karbonat

CO3

Klorür

Cl-

Nitrat

(NO3)

Nitrit

(NO2)

0.1

Silikat

SiO2

Sülfat

SO4

Katyonlar

Alüminyum

Amonyum

NH4

Kalsiyum

Magnezyum

Potasyum

Sodyum

Demir

Fe+2

c) Radyoaktivite:

Doğal mineralli suyun radyoaktif özellikleri aşağıdaki değerleri geçemez:

Alfa yayıcılar litrede en çok: 40.5 picocürie (1.5 Bq/Lt)

Beta yayıcılar litrede en çok: 54 picocurie (2.0 Bq/Lt)

Mikrobiyolojik Özellikler

ç) Kaynakta ve satış süresince doğal mineralli su, aşağıdakileri içermemelidir.

1) Parazit ve patojen mikroorganizma,

2) 250 ml’lik numunede E. coli, diğer koliformlar ve fekal streptokoklar,

3) 50 ml’lik numunede sülfit redükte eden sporlu anaeroblar,

4) 250 ml’lik numunede pseudomonas aeruginosa.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Doğal Mineralli Suların Onaylanması, İlk Başvuru, İşletilmesi ve Yapılacak İşlemler

Onaylanması

İzin Alma Mecburiyeti

Bu Yönetmeliğe göre verilen izin, yürürlükteki mevzuatı uyarınca diğer kuruluşlardan izin alma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

İlk Başvuru, İnceleme ve Analiz

Kurul

d) Makine mühendisi,

e) İnşaat mühendisi,

f) Tıbbi teknolog veya sağlık memuru veya çevre sağlık teknisyeni,

g) İlgili imar müdürlüğünü temsilen bir yetkili.

Tesis izni aşamasında Kurul, bu maddenin birinci fıkrasının (a, c, e, f ve g) bentlerinde sayılan gruplara dahil üyelerden her bir gruptan en az bir üyenin katılımı ile mahallinde toplanır.

Gerekli görülür ise, diğer ilgili teknik elemanlar da kurula dahil edilir. Ayrıca, Kurula konusunda uzman ilgili sivil toplum örgütü temsilcisi gözlemci olarak katılabilir. Söz konusu temsilcinin Kurula katılımı zorunlu değildir.

Projelerin Hazırlanması

Madde 12- Kurulun olumlu ön raporundan sonra işletmeye ait kaynak, kaptaj ve koruma bölgesi, isale hattı, toplama odası, depo, imlahane ve diğer sosyal tesislere ait ünitelerin projeleri işletmeci tarafından aşağıda belirtilen ölçeklerde yetkili mühendislere hazırlattırılır:

a) 1/500 ölçekli koruma bölgesini gösterecek biçimde kaynak yeri plan koteleri,

g) Makine yerleşimi ile iş akımını gösterir şema ve açıklama raporu,

Madde 13- Tesis izni için iki nüsha olarak tanzim edilecek olan dosyada aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler bulunur:

a) Dilekçe,

c) Madde 12’de belirtilen projeler,

d) Madde 6 ve 7’ de yer alan parametrelere ait analiz raporları,

e) Su ile ilgili Kurul ön raporu,

h) Suyun imla şekli ile ilgili açıklama raporu,

ı) Hidrojeolojik katmanın stratigrafisini de içeren hidrojeolojik inceleme raporu,

j) Suya uygulanacak üretim proseslerine ilişkin bilgi ve belgeler,

l) İsale hattı için kullanılacak malzemelere ait bilgi ve belgeler,

Tesis İzni

Kurulca, tesislerin mahallinde incelenmesi sonucu, Yönetmelik hükümlerine ve projelerine uygunluğunun anlaşılması halinde, ruhsata esas olmak üzere suyun tüketime sunulacağı en son nokta olan nihai dolum yerinden mineralli su örnekleri alınarak madde 6 ve 7’de yer alan parametrelerin analizleri yaptırılır. Doğal mineralli suların etiket bilgisinde de bu analiz sonuçları esas alınır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Tesislere Ait Hükümler

Kaynak Koruma Alanı

Koruma alanına insan, hayvan, sel ve diğer suların girmesi önlenerek her türlü kirlenmeye karşı tedbirler alınır. Bu bölgede doğal mineralli suyun niteliğini etkileyecek faaliyetlere izin verilmez.

Kaptaj

Madde 17- Doğal mineralli suyun kaptaja alınması şarttır. Kaptaj, suyun kaynağından teknik ve sağlıklı şekilde alınarak isaleye hazır duruma getirilip, her türlü kirlenmeye mani olacak ve dışardan içine hiçbir şey sızmayacak ve kaynağın çıkış noktasına gelecek şekilde yapılır.

Kaptaj, camdan veya doğal mineralli suyun niteliğini bozmayacak malzemeden yapılmış açılır kapanır şekilde ayrılmış, biri suların toplandığı oda ve diğeri manevra odası olmak üzere iki bölümden oluşur.

Her kaynak için ayrı bir kaptaj yapılması zorunludur. Birbirinden ayrı kaynaklardan çıkan doğal mineralli suların her ne surette olursa olsun aynı kaptajda toplanması yasaktır.

İsale

Madde 18- Kaptajda toplanan doğal mineralli suyu depoya akıtmak için kurulan isale hattı, suyun fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik niteliklerini bozmayacak bir malzemeden yapılır.

İsale projesi, isale hattı borusunda daima basınçlı doğal mineralli su bulunacak şekilde tanzim edilir.

Doğal mineralli su kaptajdan depoya, gerekli sıhhi ve teknik tedbirler alınarak cazibe ile akıtılır. Topografik bakımdan buna imkan olmayan hallerde, doğal mineralli suyun özelliklerini bozmayacak nitelikte pompa kullanılarak ve doğal mineralli su yükseltilerek isale sağlanabilir.

Depo

Madde 19- Depo, aşağıda belirtilen özellikleri taşır:

a) Depo iç yüzeyleri fayans veya doğal mineralli suyun niteliğini bozmayacak bir madde ile kaplanan ve en az iki göz oda ile bir manevra odasından oluşan depolar olacağı gibi suyun fiziksel ve kimyasal niteliklerini değiştirmeyecek özelliğe sahip krom-nikel ve benzeri depolarda kullanılabilir.

b) Depo gözlerinin içine girişler manevra odasından yapılır ve depo içine sabit merdiven konmaz.

c) Depoya giren ve çıkan doğal mineralli sudan numune almak ve giren doğal mineralli suyun debisini ölçmek için gerekli tertibat bulunur.

d) Depo, herhangi bir bina ile bitişik yapılmaz ve çatısı bulunmaz; ancak, gerekli durumlarda imlahane ile bitişik olabilir.

e) Depo gözlerinin havalandırılmasının sağlanması ve dışarıdan su ve başka maddelerin girmesinin önlenmesi için uygun bir havalandırma bacası bulunur.

f) Depo manevra odasında, depo gözlerine giren ve çıkan borular ve bunların birbiri ile olan bağlantıları bir şemada gösterilerek, bu şema manevra odasının görülebilir yerine asılır.

İmlahane

Madde 20- İmlahane, aşağıdaki bölümleri kapsar:

a) Boş kapların depolandığı bölüm,

b) Doluma girecek kapların yıkandığı bölüm,

c) Doldurma ve kapaklama bölümü,

d) Karbondioksit gazlama yeri ile karbondioksit depolama yeri.

İmlahane tabanı, kir tutmayan yıkanabilir bir malzeme ile döşenir ve her bölüm tabanında kanalizasyona, kanalizasyon bulunmayan yerlerde septik çukurlara bağlı, sifonlu ve ızgaralı tertibat bulunur. Bütün bölümlerin tabanları, suların çabuk ve kolay akabileceği şekilde sifon tertibatına doğru eğimli olur.

Yapılacak septik çukurlar, hela çukurlarından ayrı olup, suların kirlenmesine neden olmayacak şekilde ve 19/3/1971 tarihli ve 13783 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lağım Mecrası İnşaası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmeliğe uygun olarak ayrı bir yerde yapılır.

İmlahane duvarlarının iç yüzeyleri tabandan tavana kadar fayans gibi kolay temizlenebilir sıhhi malzeme ile döşenir.

İmlahane içinde bulundurulan her türlü araç ve gereçler kolay temizlenebilir malzemeden yapılır. Temizlik için kullanılan çöp kabı ve diğer temizlik malzemesi doğal mineralli suyu kirletmeyecek bir yerde bulundurulur. Genel temizlik, çalışma saatleri dışında yapılır. Çalışmanın devamlı olduğu hallerde ise çalışma durdurularak yapılır.

İmlahanede, personelin şahsi temizliğini yapması, kap, kapak ve benzeri malzemelerin özel bölümleri dışında depolanması, kedi, köpek ve kümes hayvanları ile benzerlerinin beslenmesi ve bulundurulması yasaktır.

Sosyal tesislere ait kapılar, doğrudan imlahaneye açılamaz.

Sosyal Tesisler

Madde 21- Tesiste, çalışanların sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere yemekhane, soyunma-giyinme ve dinlenme yeri, duş, tuvalet, lavabo, gerektiğinde yatakhane gibi sosyal tesisler ihtiyaca cevap verecek özellik ve sayıda uygun sıhhi niteliklerde yapılır.

Doğal Mineralli Su ile Temas Eden Yüzeyler

Madde 22- Kaynaktan doluma kadar doğal mineralli su ile temas eden veya etmesi muhtemel olan bütün yüzeyler ile yine doğal mineralli su ile temas edecek şekilde kullanılacak alet ve cihazlar, doğal mineralli suyun niteliğini bozmayacak ve sağlığa zarar vermeyecek özellikleri haiz malzemeden yapılır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Kaplar, Kapaklar ve Etiketler

Kaplar

Madde 23- Doğal mineralli suyun dolumunda kullanılacak kaplar ilgili Bakanlığın iznine tabidir.

Doğal mineralli su dolumunda kullanılan kaplar, geri dönüşlü ve geri dönüşsüz olmak üzere iki ayrı grupta değerlendirilir:

Kapaklar

Madde 24- Doğal mineralli su kaplarında kullanılacak kapaklar ilgili Bakanlığın iznine tabi olup, aşağıdaki özellikleri taşımalıdırlar:

a) Kapaklar doğal mineralli su ile etkileşmeyen ve insan sağlığına zarar vermeyen plastik veya metalden yapılır. Yalnızca imlahanede bulunan otomatik kapaklama makinesinde, yırtılmadan veya bozulmadan açılmayacak şekilde kapatılır. Kapaklar, tesiste hijyenik şartlarda muhafaza edilir.

b) Doğal mineralli suyun ambalajında kullanılan kapaklar kullanılmış veya bozulmuş olmamalıdır. Kullanılmış veya bozulmuş kapakların kullanılması yasaktır.

Etiket bilgileri ve tanıtım

Kağıt etiketin, doğal mineralli suyun tüketiciye ulaşıncaya kadar ambalaj üzerinde kalmasını sağlayıcı, bozulmasını ve düşmesini önleyici her türlü tedbir işletmeci tarafından alınır.

Doğal mineralli suyun adı mutlaka kapak üzerine de yazılır.

Kap, kapak ve etiketler ile tanıtım amaçlı hazırlanan afiş ve broşürlerde ya da reklam ve ilanlarda tüketiciyi aldatıcı ve yanıltıcı, bu Yönetmelikte belirlenen niteliklere aykırı, hastaları, yaşlıları, çocukları ve engellileri istismar edici bilgi ve sembollere yer verilemez. Doğal mineralli suyun menşei, ruhsat tarihi, analiz sonuçları ve sahipliğine ilişkin diğer veriler hakkında gerçekte doğal mineralli suyun sahip olmadığı özelliklerin doğal mineralli suya atfedilmesi halinde veya ambalajlanmış kaynak ve içme sularının bu Yönetmelik hükümlerini karşılamadığı halde doğal mineralli su olarak nitelendirilmeleri yasaktır. Bu suların doğal mineralli sularla karıştırılma ihtimalinin var olduğu durumlarda kap üzerine mülkiyet adı, ticari marka, marka isimleri, amblem olsa bile resim ve diğer işaretler kullanılamaz.

Doğal mineralli suların ozonla zenginleştirilmiş hava ile işleme tâbi tutulması halinde etiketinde “Tekniğine uygun olarak, ozonla zenginleştirilmiş hava ile oksijenleme işlemine tabi tutulmuştur” uyarısının, florürün aktif alüminyum ile ayrıştırılması durumunda ise “aktif alüminyum yöntemi ile florür düzeyi azaltılmıştır” uyarısının yer alması zorunludur. Etiket üzerinde yer alacak uyarı, etiket bilgisi ve zemin renginden faklı renkte olmalıdır.

Kap, kapak, etiket üzerinde, ambalajda veya tanıtımlarda hastalıkların önlenmesi, tedavisi veya bakımına ilişkin doğal mineralli su niteliklerine atfedilen bütün bilgilerin kullanılması yasaktır. Ancak, sindirimi kolaylaştıran, laksatif, diüretik, çocukların beslenmesinde kullanılan gıdaların hazırlanması için doğal mineralli suyun uygunluğuna ilişkin bilgilere ait özel ifadelere Kurum tarafından oluşturulacak bilimsel değerlendirme komisyonunun görüşü dikkate alınarak Kurumca izin verilmesi durumunda yer verilebilir. Böyle durumlarda Kurum önceden Ekonomi Bakanlığını bilgilendirir

Piyasada veya tanıtımlarda doğal mineralli suyun ihtiva ettiği maddelerin veya doğal mineralli suyun önemli bir niteliğinin vurgulanması açısından aşağıda belirtilen hususlara uyulur.

a) Katı tortu olarak hesaplanan mineral miktarı 1500 mg/L den fazla ise “zengin mineralli”,

b) Katı tortu olarak hesaplanan mineral miktarı 500 mg/L den az ise “düşük mineralli”,

c) Katı tortu olarak hesaplanan mineral miktarı 50 mg/L den az ise “çok düşük mineralli”,

ç) Bikarbonat miktarı 600 mg/L den fazla ise bikarbonatlı,

d) Sülfat miktarı 200 mg/L den fazla ise sülfatlı,

e) Klorür miktarı 200 mg/L den fazla ise klorürlü,

f) Kalsiyum miktarı 150 mg/L den fazla ise kalsiyumlu,

g) Magnezyum miktarı 50 mg/L den fazla ise magnezyumlu,

ğ) Çift değerli demir miktarı 1 mg/L den fazla ise demirli,

h) Florür miktarı 1 mg/L den fazla ise florürlü,

ı) Sodyum miktarı 200 mg/L den fazla ise sodyumlu,

i) Sodyum miktarı 20 mg/L den az ise sodyum diyetine uygun doğal mineralli su,

j) Serbest karbondioksit miktarı 250 mg/L den fazla ise asidik,

k) Küçük çocuk ve bebek gıdalarının hazırlanması için uygun olabilir,

l) Laksatif olabilir,

m) Diüretik olabilir.

Bu niteliklere ilişkin bilgiler ancak doğal mineralli suların fiziko-kimyasal incelemeleri ve gerekli olduğu hallerde farmakolojik, fizyolojik ve klinik incelemeler ile belirlenmesi şartı ile etikette bulundurulabilir.

Doğal mineralli sular 1,5 mg/L’den fazla florür ihtiva ediyorsa etiketinde; “1,5 mg/L’den fazla florür içermektedir. Bebekler ve 7 yaşından küçük çocuklar için düzenli olarak tüketilmesi uygun değildir” ibaresinin yer alması zorunludur.

İkram maksadıyla kullanılmak üzere belirli kişi veya kuruluşlar adına üretim yapılan hallerde yukarıdaki fıkralarda belirtilen bilgilere ek olarak, adına üretim yapılan kişinin veya kuruluşun logosuna, adına veya unvanına etiket üzerinde yer verilebilir. Bu ürünler, üretimi yaptıran kişi veya kuruluşlarca başkalarına satılamaz. Bu tür üretimler, adına üretim yapılacak kişinin veya kuruluşun adı veya unvanı, etiket örneği ve üretim miktarı da belirtilerek her üretim partisinden önce valiliğe bildirilir.

Etikette, bu maddede belirtilen bilgilerin haricinde bilgi bulundurulamaz.

Doğal mineralli sularda polikarbonat damacana kullanılması halinde tüketicinin yanıltılması ve aldatılmasını önlemek ve ürün güvenliğini sağlamak üzere kap ve kapak üzerine gelecek ve hava ve su sızdırmayacak şekilde shrink uygulanır. Shrink üzerine suyun adı ve cinsi yazılır.

ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli Hükümler

Mesul Müdür

Mesul müdür görevlendirilmesi, işletmecinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

a) İşletmede kalite standartlarının korunmasından,

b) Bu Yönetmelik gereği bildirimi zorunlu olan bütün değişikliklerin zamanında Müdürlüğe bildirilmesinden,

c) Üretim aşamasında dolum, ayrıştırma, filtrasyon, kalite kontrolü ve depolama gibi iş ve işlemlerin uygun şekilde yerine getirilmesinden,

ç) Tesiste oluşan atıkların mevzuata uygun şekilde bertaraf edilmesinden,

d) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 126 ve 127 nci maddeleri mucibince yerine getirilmesi gereken iş ve işlemlerin yaptırılmasından,

e) Müdürlük ve Kurum elemanlarınca yapılacak denetim sırasında gerekli bilgi ve belgelerin verilmesinden ve denetime yardımcı olunmasından,

Ayrıştırma ve Filtrasyon

Ayırma işleminde ozonla zenginleştirilmiş havanın ve alüminyumun kullanılması halinde;

a) Valilik önceden bilgilendirilir.

b) Ayırma işleminde ayırım işleminin etkinliğinin sağlanması, zararlı etkilerinin önlenmesi ve suyun fiziksel ve kimyasal bileşimlerinin değişmemesi esas alınır.

c) Ayırma işleminden önce doğal mineralli su, Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen mikrobiyolojik kriterleri sağlamalıdır. Ozonla zenginleştirilmiş hava kullanımı ile işleme tabi tutulmuş doğal mineralli suların kontrol izlemesine ozon, bromat ve bromoform da dahil edilir ve maksimum limit değeri ozon için 50 µg/L, bromat için 3.0 µg/L ve bromoform için ise 1.0 µg/L olarak belirlenir. Bu maddelerin maksimum limitlerini aşması veya maksimum limitlerin altındaki miktarlarının halk sağlığı için risk teşkil edecek çökelti oluşumuna neden olması durumunda Valilik 40 ıncı madde hükümleri uyarınca gerekli tedbirleri alır.

ç) Doğal mineralli sularda Yönetmelikte belirlenen sınır değerin üzerinde bulunması sebebiyle ayrıştırma işlemine tabi tutulan parametre için her seriden numune alınarak analizi yapılır veya yaptırılır. Analiz sonuçlarının uygun olması durumunda su piyasaya sunulur. Ayrıştırma işlemi yapılan doğal mineralli sular, ayrıştırılan parametre yönünden Müdürlükçe haftalık izlemeye alınır. Analiz sonuçlarının uygun olması durumunda su piyasaya verilir.”

d) Suyun kaynağındaki niteliğini değiştirmemek kaydıyla Müdürlükten izin alınarak sudaki florür aktif alüminyum ile ayrıştırılabilir. Bu durumda alüminyum düzeyi 200 µg/L’yi aşamaz.

Kapların Yıkanması, Doldurulması ve Kapaklanması

Madde 28- Kapların yıkanması, doldurulması ve kapaklanması el değmeden otomatik makine veya otomatik sistemle yapılır. Geri dönüşlü kaplar her seferinde dolumdan önce yıkanır. Otomatik yıkama ünitelerinde yıkama işlemi, uygun teknoloji ve malzeme ile yapılır. Doğal mineralli su dolumunda hijyen şartlarına uyulmalı ve özellikle dolumda kullanılan kaplar doğal mineralli suların mikrobiyolojik ve kimyasal niteliklerini değiştirmeyecek özellikte olmalıdır.

Yıkama suyunda kullanılan ürünün aktivitesinin devamlılığı sağlanır.

Personele Ait Kıyafet ve Sağlık Kontrolleri

Madde 29- İmlahanede çalışan personel, uygun iş elbisesi ve başlık giymek, dolum makinelerinin başında duranlar ağız ve burunlarına maske takmak zorundadırlar.

İşletmeci Tarafından Yaptırılacak Analizler

İşletmeci tarafından doğal mineralli sularda yaptırılacak minimum numune alma ve analiz sıklıkları

Her bir gün için satışa sunulmak üzere şişede ya da kapta üretilen doğal mineralli suyun miktarı (m 3 )

(Hacimler, takvim yılına göre alınmış ortalama değerlerdir).

Kontrol izlemesi sayısı (7 nci madde ile Ek-3’te

yer alan parametreler)

Denetim izlemesi sayısı (6 ve 7 nci madde ile Ek-3’te yer alan parametreler)

≤10

(>10)-(≤60)

>60

60 m 3 üzerindeki her 5 m 3 /gün için 1 kontrol izlemesi daha ilave edilir.

60 m 3 üzerindeki her 100 m 3 /gün için 1 denetim izlemesi daha ilave edilir.“

İşletmede Bulundurulacak Belgeler

İşletme İzninin Geçerliliği, İzin Belgesinin Kaybolması veya Tahrip Olması

Madde 32- İzin, kimin adına ve hangi doğal mineralli su için alınmış ise; o gerçek veya tüzel kişi ve doğal mineralli su için geçerlidir.

Birden fazla ticari isim ile aynı kaynaktan doğal mineralli su dolumuna izin verilmez.

İzin belgesinde belirtilen hususlar esas olup; bu hususlardan herhangi birinin değişmesi veya işletme izni belgesinin kaybolması, okunamayacak ve yanlış anlamalara sebep olacak şekilde bozulması halinde, su sahibi veya işletmecisince bir dilekçe ile Valiliğe müracaat edilir. Dilekçeye değişiklik ile ilgili belge ve bilgiler veya kayıp ilanı verilmiş gazete veya bozulan izin belgesinin aslı ilave edilir.

a) Üretim izni verildiği sıradaki şartları kaybetmesi,

b) Doğal mineralli suların kimyasal, fiziksel veya mikrobiyolojik niteliklerini kesinlikle ve sürekli olarak kaybettiği 10 uncu maddede belirtilen laboratuvarların raporu ile belgelendirilmesi,

c) Yapılan denetimlerde faaliyet göstermediğinin tespit edilmesi ve tespit tarihinden itibaren bir yıl içinde faaliyete geçmemesi,

ç) İzinli bir doğal mineralli suya başka su karıştırılması,

d) Aynı kaynaktan farklı bir isimle kendisi veya başka gerçek veya tüzel kişi adına doğal mineralli su dolumu yapılması,

e) İzin verme sürecinin herhangi bir aşamasında sahte ve yanıltıcı belge ibraz edildiğinin tespit edilmesi

durumunda iptal edilir. İzinleri (ç), (d) ve (e) bentlerine istinaden iptal edilen doğal mineralli suya altı ay süreyle üretim izni verilmez.

Tesiste Yapılacak İlave veya Değişiklik

Yeni kaynak ilave edilmesi suretiyle doğal mineralli suyun izninde belirtilen niteliğinin değişmesi halinde, mevcut izin iptal edilerek yeni tarih ve sayı ile izin belgesi tanzim edilir.

İthal ve İhraç İzni

İsim Karışıklığının Önlenmesi

Madde 35- Doğal mineralli su kontrollerinde herhangi bir karışıklığa meydan vermemek ve tüketicinin yanılmasını veya aldatılmasını önlemek için, ayrı işletmelerde üretilen doğal mineralli sulara aynı isim altında satış izni verilmemesi esastır. Ancak aynı işletmeci tarafından ayrı yerlerde üretilen doğal mineralli sulara tek bir ticari isim ile satış izni talep edilirse, etiket üzerinde suyun ismini, kaynağın ismini veya kaynağın bulunduğu yerin ismini yansıtan bir ticari tanımlama ilave edilmesi veya 25 inci madde uyarınca, kaynağın isminin veya kaynağın bulunduğu yerin isminin, suyun ticari isminin veya eklenen ticari tanımlamanın en az bir buçuk kat büyüklüğünde yazılması şartı ile izin verilebilir.

İsim karışıklığının önlenmesi için suyun adıyla ilgili olarak marka tescil belgesinin, marka tescil belgesi yok ise Türk Patent Enstitüsü Başkanlığına müracaatına dair belgenin noter onaylı suretinin işletme izni aşamasında ibrazı gerekir.

Tesislerin Dezenfeksiyonu

Bakım ve dezenfeksiyon sırasında yapılan işlemler ile kullanılan sarf malzemelerine ait bilgilerin kayıtları, işletmeci tarafından tutulur ve denetimlerde ibraz edilir.

Ambalaj Atıkları

Madde 37- Doğal mineralli su dolumunda kullanılan kap ve kapakların atıkları bağımsız bir ünitede muhafaza edilir, ilgili mevzuatına göre toplanır ve bertaraf ettirilir.

Plastik ve benzeri dönüşsüz kaplara dolum yapılan işletmelerde kullanılmış kapların bulundurulması ve depolanması yasaktır.

Her ne amaçla olursa olsun, imlahanede kullanılmış kapak bulundurulamaz.

Denetimlerde gerektiğinde nihai dolum yerinden denetim ve kontrol izlemesi amacıyla su numuneleri alınır. Alınan numunelerin analizleri 10 uncu maddede belirtilen laboratuvarlarda yaptırılır. Kurumca ve Müdürlükçe yapılan denetimlerde alınan numunelerin analiz ücretleri, işletmeci tarafından ödenir. Herhangi bir kontaminasyonun olması halinde dolum yeri dışındaki noktalardan da gerekli tedbirler aldırılarak numuneler alınır. Doğal mineralli suyun denetim veya kontrol izlemesi parametre değerlerine uyumsuzluğunun tespit edilmesi halinde uyumsuzluğun nedenleri yok edilinceye ve 6 ve 7 nci madde ile Ek-3’te belirtilen nitelikler sağlanıncaya kadar tesisin faaliyeti durdurulur ve doğal mineralli su dolumuna izin verilmez. Denetimler sonucu uygun çıkmayan sular, 40 ıncı madde uyarınca takibe alınır.

Kurumca ve Müdürlükçe yapılan denetimler sonucu doğal mineralli suyun kalitesini olumsuz yönde etkilemeyecek fiziki değişiklikler ile izin verildiği sıradaki şartlarda bir değişikliğe sebebiyet vermeyecek eksikliklerin tespit edilmesi durumunda eksikliklerin tamamlanması için en fazla onbeş gün süre verilir. Bu süre sonunda gerekli şartları sağlamayan tesisler hakkında yasal işlem yapılır.

Damacana kaplar ile piyasaya arz edilen doğal mineralli suların satış yerleri ile ambalajlı su naklinde kullanılacak araçlar için Kurumca belirlenen teknik usul ve esaslar doğrultusunda Müdürlükten izin alınır. Piyasaya arz edilen doğal mineralli suların, izin belgesi bulunmayan yerler ile tüpgaz, otogaz, petrol ve petrol ürünleri depolama ve dağıtımı yapılan yerlerde; suyun fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik özelliğini olumsuz yönde değiştirebilecek ısı, ışık, toz, duman, yağış gibi olumsuz şartlara açık ortamlarda satışı ve depolanması yapılamaz. Üretici firma suyun üretiminden tüketiciye ulaşmasına kadar tüm aşamalarda suyun kalitesinden sorumludur ancak bu durum satış yerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

İşletmeciler çalışma saatlerine yönelik bir program hazırlar ve bu programı bir önceki ayın 15’ine kadar, damacana ve diğer ambalajlar için ayrı olacak şekilde günlük üretim miktarlarını izleyen ayın 15’ine, yıllık üretim miktarlarını ise takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar Müdürlüğe bildirir. Bildirilen çalışma saatleri dışında çalışılması halinde durum bir hafta öncesinden Müdürlüğe bildirilir. Aksi halde tesisin faaliyeti en az bir hafta süre ile durdurulur.

Piyasadaki doğal mineralli sulardan üçer aylık periyotlar halinde numuneler alınarak mikrobiyolojik parametreler ile arsenik, florür, bromat, bromoform ve alüminyum parametreleri yönünden analizleri yaptırılır. Analiz sonuçları 6 ve 7 nci maddede belirtilen parametrik değerler ile EK-3’te yer alan parametrik değerlere göre değerlendirilir. Uygun çıkmayan doğal mineralli suyun analiz ücretini işletmeci öder. Alınan su numuneleri için herhangi bir bedel ödenmez.

Kaynak, depo ve imlahane gibi üniteler de dâhil olmak üzere doğal mineralli suyun geçtiği her aşama Kurum ve Müdürlükçe elektronik ortamda izlenebilir. İşletmeciler, izleme için Kurumca oluşturulan veri toplama sistemine entegrasyon sağlar. İzleme ve uygulamaya yönelik esaslar Kurumca belirlenir.

Kurum, denetim sonuçlarını ve doğal mineralli suya ait bilgileri herhangi bir üye devletin veya komisyonun talep etmesi halinde Ekonomi Bakanlığı aracılığı ile sağlar.

Laboratuvar

Bu laboratuvarda günlük analizleri kaydetmek üzere müdürlükçe mühürlenmiş ve onaylanmış bir defter bulundurulur.

Yapılan denetimlerde bu defter incelenir ve ruhsata esas analiz sonuçları ile günlük analiz sonuçları karşılaştırılır.

Uygun Çıkmayan Doğal Mineralli Suların Takibi

YEDİNCİ BÖLÜM

Son Hükümler

Müeyyideler

Uyumlaştırma

Yürürlükten Kaldırılan Hükümler

Madde 44- 18/10/1997 tarihli ve 23144 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İçilebilir Nitelikteki Suların İstihsali, Ambalajlanması Satışı ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelikte yer alan doğal maden suyu ve oligometalik sularla ilgili hükümler yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçici Madde 1- 18/10/1997 tarihli ve 23144 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren İçilebilir Nitelikteki Suların İstihsali, Ambalajlanması Satışı ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik doğrultusunda izin verilen doğal maden suları ve oligometalik sular için bu suların işletmecileri bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan parametreler için 31/12/2005 tarihine kadar, florür ve nikel parametreleri için ise 31/12/2007 tarihine kadar uyumlarını tamamlamak zorundadırlar. İşletmeciler bu Yönetmelikte belirtilen diğer hususlara uyarak gerekli onay ve izinleri 31/12/2007 tarihine kadar almak zorundadırlar.

Geçici Madde 2 - 18/10/1997 tarihli ve 23144 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İçilebilir Nitelikteki Suların İstihsali, Ambalajlanması, Satışı ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (e) bendi uyarınca verilen fason dolum izinleri, Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 1 yıl sonra iptal edilmiş sayılır.

Uyumlaştırma işlemlerinin tamamlanması

Takip sistemlerinin uygulanması

Yürürlük

Madde 45 – Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 46 – Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.

EKLER

EK 1- Doğal Mineralli Sularının Değerlendirilmesi İçin Kriterler

EK 2- Performans Karakteristiklerinin Belirlendiği Parametreler

EK 3- Kontrol İzlemesi İçin Analizleri Yaptırılacak Parametreler

EK 4- Doğal Mineralli Sular İçin Tesis İznine Esas Değerlendirme Formu

EK 5- Doğal Mineralli Sular İçin İşletme İznine Esas Değerlendirme Formu

EK 6- Doğal Mineralli Suların Üçüncü Ülkelere İhracat Amacı ile Kendi Adına veya Başka Firma Adına Farklı Bir Ticari İsim ile Dolum Bildirim Formu

EK-1

DOĞAL MİNERALLİ SULARININ DEĞERLENDİRİLMESİ İÇİN KRİTERLER

1.1. Jeolojik ve Hidrojeolojik Araştırmalar İçin;

1.1.1. 1:1000’den daha fazla olmayan ölçümle harita üzerinde, yükseklik göstergesi ile havzanın tam konumu

1.1.2. Suyun bulunduğu arazinin menşei ve doğası üzerine ayrıntılı olarak hazırlanmış hidrojeolojik etüd raporu

1.1.3. Hidrojeolojik katmanın stratigrafisi

1.1.5 Havza işleminin tanımı

1.2 Fiziksel, Kimyasal ve Fiziko-kimyasal Araştırmalar İçin;

1.2.1.Suyun debisi,

1.2.2. Kaynaktaki suyun sıcaklığı,

1.2.3. Arazinin yapısı ile sudaki minerallerin yapısı ve aralarındaki ilişki,

1.2.4. 180 oC ve 260 oC’de kuru çöküntüyü,

1.2.5. İletkenliği,

1.2.6. Hidrojen iyon konsantrasyonunu (pH),

1.2.7. Anyon ve katyonlar,

1.2.8. İyonlaşmamış elementler,

1.2.9. Kalıntı elementleri,

1.2.10. Kaynaktaki radyo-aktinolojik özellikler,

1.2.11. Uygun olduğu yerde, suyun bileşen elementlerinin göreceli izotop değerlerini, oksijen (16O-18O) ve hidrojen (protium, deuterium ve tritium),

1.2.12. Her biri için belirlenen sınırları göz önüne alan suyun belirli bileşen elementlerinin toksisitesi tayin edilir.

1.3. Kaynaktaki Mikrobiyolojik İncelemeler İçin;

1.3.1 Parazitler ile patojen mikroorganizmalar bulunmamalıdır.

1.3.2. Fekal kirlenmenin yenilenebilir içerik miktarı göstergesinin sayısal tespitini,

a) 37 oC ve 44.5 oC’de 250 mililitrede E. coli ve diğer koliformların belirlenmesini,

b) 250 mililitrede fekal streptekok bulunmamalıdır.

c) 50 mililitrede sülfatları indirgeyen anaearop bakteriler bulunmamalıdır.

d) 250 mililitrede Pseudomonas aeruginosa bulunmamalıdır.

1.3.3. Suyun mililitrede yenilenebilir toplam içerik miktarının tespitini,

a) 72 saatte 20-22 oC’de agar-agar veya agar-jelatin karışımını,

b) 24 saatte 37 oC’de agar-agarı kapsamalıdır.

1.4. Klinik ve Farmakolojik İncelemeler İçin;

1.4.1 Bilimsel olarak kabul edilen yöntemlere uygun olarak gerçekleştirilmesi gereken incelemeler, doğal mineralli sularının belirli niteliklerine; diuresis, mide ve bağırsaklara ait işlevleri ve mineral eksikliğinin telafisi gibi insan organizması üzerine yapacağı etkileri tespit edilmelidir.

1.4.2 Yeterli sayıda klinik gözlemlerin yeterlilik ve uygunluğunun belirlenmesi, uygun olması halinde 1.4.1’de atıfta bulunulan incelemelerin yerini alabilir. Klinik incelemeler, uygun durumlarda, yeterli sayıda klinik gözlemler yeterlilik ve uygunluğu elde edilecek benzer sonuçları sağlaması şartıyla 1.4.1’de atıfta bulunulan incelemelerin yerini alabilir.

EK-2

PERFORMANS KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENDİĞİ PARAMETRELER

Aşağıdaki parametreler için, kullanılan analiz metodunun belirli performans karakteristikleri en azından parametre değere eş konsantrasyonları doğru, hassas ve belirlenen tespit limiti dahilinde ölçülebilmelidir.

Kullanılan analiz metodunun hassasiyeti ne olursa olsun sonuç en azından Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen kimyasal parametre değerleri için aynı desimal sayısını kullanarak ifade etmelidir.

Parametreler

Parametrik değerin doğruluk yüzdesi (Not 1)

Parametrik değerin hassasiyet yüzdesi (Not 2)

Parametrik değerin deteksiyon limiti (Not 3)

Notlar

Antimon

Arsenik

Baryum

Bor

Kadmiyum

Krom

Bakır

Siyanür

Not 4

Florür

Kurşun

Mangan

Civa

Nikel

Nitrat

Nitrit

101

Selenyum

Not 1) Doğruluk sistematik bir hatadır ve tekrarlanan ölçümün büyük sayısının ortalama değeri ile hassasiyet değeri arasındaki farkı ifade eder.

Not 2) Hassasiyet, rast gele bir hatadır ve genellikle ortalamadan elde edilen sonuç numunesinin saptama standardı olarak ifade edilir. Kabul edilebilir doğruluk, relatif sapma standardının iki katına eşittir.

Not 3) Deteksiyon limiti, ya parametrenin düşük konsantrasyonunu kapsayan sonuç numune sayısının sapma standardına yönelik üç zamanlı; ya da işlenmiş numune sayısında sapma standardına yönelik beş zamanlıdır.

Not 4) Analiz metodu siyanürün diğer formları altında total siyanürü belirlemeye imkan sağlamalıdır.

Yönetmeliğin 6 ve 7 nci maddelerine

eklenecek parametreler:

Doğal Mineralli Sulardan Yönetmeliğin 30 uncu ve 38 inci maddesi gereği alınacak numunelerin analizlerine gerektiğinde aşağıdaki parametreler de dâhil edilir.

Parametre

Sembol

Bulunabilecek maksimum miktar

Ozon*

(O3)

50 µg/L

Bromat*

BrO3

3.0 µg/L

Bromoform*

CHBr3

1.0 µg/L

Alüminyum**

200 µg/L

*: Doğal mineralli su ozonla zenginleştirilmiş hava yöntemine tabi tutulmuş ise bakılır.

**: Doğal mineralli sudaki florür aktif alüminyum kullanılarak ayrıştırılmış ise bakılır.

........................................... Yürürlükten kaldırıldı.

DOĞAL MİNERALLİ SULARIN ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE İHRACAT AMACI İLE KENDİ ADINA VEYA BAŞKA FİRMA ADINA FARKLI BİR TİCARİ İSİM İLE DOLUM BİLDİRİM FORMU

İli:

İhraç edilecek suyun imla şekli:

Suyun Adı:

Tarih:

Suyun Sahibi:

Kaynak Sayısı:

Suyun İşleticisi:

Debisi:

Suyun Adresi:

Dolum Yapılacak İsim:

Ruhsatlı Suyun İmla Şekli:

Suyun İhraç Edileceği Ülke:

Sıra No

Bilgi ve Belgeler

Uygun

İşletmeciye ait dilekçe ( var/yok)

Dolum yaptıracak firma ile dolum yapacak firma arasındaki Dolum Sözleşmesinin aslı veya noter tasdikli sureti

Çevre Sağlığı Değerlendirme Raporu

Etiket Örneği

a) İzin verilen şirket, ruhsat sahibi şirketse sözleşmeye gerek yoktur.

b) Formdaki tüm bilgiler Müdürlükte muhafaza edilen dosyada mevcuttur.

c) Tesislerin dosyaları Kurumca yapılan denetimlerde istenildiğinde Kurum denetim heyetine sunulur.

ç) Formda yer alan ve ilgili firma tarafından temin edilen bilgi, belge ve projeler işletmeci ve tanzim edenlerce tasdik edilir.

Tesiste Doğal Mineralli Sular Hakkında Yönetmeliğin ilgili tüm hükümlerine uyulduğu ve gerekli tedbirlerin alındığı yapılan inceleme ve tetkiklerde görülmüş olup üçüncü ülkelere ihracat amacı ile kendi adına veya başka firma adına farklı bir ticari isim ile dolum izni verilmesi tarafımızca uygun görülmüştür.

Teknik Personel

Şube Müdürü

İlgili Müdür Yardımcısı

Halk Sağlığı Müdürü

Mühür